هدیه تجربه یادگیری؛ از سفر تا کارگاه مهارت
محسن سراجی | بنیان‌گذار خلق تجربه میان مرز سراج
هدیه گاهی چیزی است که به زندگی دیگری اضافه می‌کنیم و گاهی زمانی است که برای تجربه‌کردن در اختیار او می‌گذاریم. دعوت به یک سفر، کارگاه، بازی یا فعالیت مشترک می‌تواند فرصت متفاوتی بسازد، به‌ویژه وقتی با علاقه خود فرد پیوند داشته باشد. ارزش چنین هدیه‌ای را نمی‌توان فقط از قیمت یا تازگی آن فهمید؛ مهم است دریافت‌کننده بتواند انتخاب کند، در تجربه مشارکت داشته باشد و احساس نکند خواسته دیگری به جای خواسته او تصمیم گرفته است.
تجربه را با شناخت علاقه انتخاب کنیم
ممکن است برای جوانی که درباره کار و مهارت کنجکاو است، فرصت ساختن یک نمونه، آزمودن یک ابزار یا گفت‌وگو درباره ایده کسب‌وکار جذاب باشد. برای فرد دیگری، فعالیت خلاقانه، بازی گروهی یا تجربه‌ای آرام‌تر تناسب بیشتری دارد. هدیه‌دهنده بهتر است پیش از انتخاب، درباره علاقه و شرایط فرد بپرسد؛ نام پرطرفدار یک دوره، به‌تنهایی نشان نمی‌دهد آن برنامه برای او مناسب است. امکان انتخاب از میان چند موضوع، می‌تواند خود بخشی از احترام به دریافت‌کننده باشد.
سفر هم می‌تواند در این مجموعه قرار بگیرد، اما همیشه بهترین یا تنها گزینه نیست. یک فعالیت نزدیک و متناسب، ممکن است نسبت به سفری طولانی فرصت مشارکت بیشتری فراهم کند. زمان، هزینه رفت‌وآمد، پیش‌نیاز و همراهی مورد نیاز، بر کیفیت تجربه اثر می‌گذارند. خاطره یک تجربه نیز برای همه یکسان نیست؛ نمی‌توان گفت هر سفر از هر شیء ماندگارتر است یا یک کارگاه کوتاه، نگاه فرد را حتماً تغییر می‌دهد.
یادگیری مهارت، هدیه‌ای با حق انتخاب
وقتی موضوع هدیه آموزش است، باید مراقب باشیم آن را به پیام پنهان درباره کمبود فرد تبدیل نکنیم. دعوت به یک دوره ارتباط یا کار تیمی اگر با علاقه و رضایت همراه نباشد، ممکن است به‌صورت قضاوت درباره رفتار او فهمیده شود. بهتر است درباره فرصتی برای امتحان‌کردن و یادگرفتن صحبت کنیم، نه اصلاح شخصیت. در برنامه مهارت، فعالیت و بازخورد باید روشن باشند تا دریافت‌کننده بداند با چه چیزی روبه‌رو می‌شود و چه انتظاری می‌تواند داشته باشد.
والدین و تجربه نوجوانان
برای والدینی که می‌خواهند نوجوانشان با حوزه کار، فناوری یا کسب‌وکار آشنا شود، پرسیدن از خود نوجوان نقطه شروع مناسبی است. او ممکن است در یک موضوع کنجکاو باشد، اما برای حضور در جمع تازه یا استفاده از ابزار نیاز به توضیح داشته باشد. معرفی برنامه باید گروه سنی، پیش‌نیاز، فعالیت‌ها و شرایط حضور را مشخص کند. انتخاب دوره نیز بهتر است فرصت آزمودن باشد، نه تعهدی برای رسیدن به رشته یا شغلی که از پیش برای او تعیین شده است.
برای کارکنان؛ تجربه مشترک با هدف روشن
یک سازمان ممکن است فعالیت آموزشی یا تفریحی را به‌عنوان تجربه مشترک برای کارکنان انتخاب کند. در این حالت، باید روشن باشد برنامه برای همراهی و سرگرمی است یا هدف مشخصی مثل همکاری، تصمیم‌گیری یا آشنایی با فناوری دارد. هر دو هدف می‌توانند ارزش داشته باشند، اما نباید از یک برنامه تفریحی انتظار آموزش همه مهارت‌ها داشت. اگر هدف یادگیری است، طراحی فعالیت، زمان گفت‌وگو و شیوه پیگیری باید بخشی از دامنه برنامه باشند.
در یک نمونه پیشنهادی، گروه در بازی با منابع محدود درباره تقسیم وظایف و اولویت‌ها تصمیم می‌گیرد و سپس تجربه را بررسی می‌کند. در تجربه فیجیتال نیز می‌توان بخش حضوری را با ثبت یا ساخت دیجیتال پیوند داد، به شرط آنکه ابزار به فهم و مشارکت کمک کند. پرسش درباره اینکه افراد چه انتخابی دارند و چگونه بازخورد می‌گیرند، از تعداد قابلیت‌ها یا ظاهر هیجان‌انگیز برنامه مهم‌تر است. درباره این پیوند در یادداشت مهارت‌های نرم در تجربه‌های گروهی بیشتر توضیح داده‌ایم.
از علاقه تا بررسی برنامه مناسب
در ماجرا، تجربه یادگیری از راه فعالیت، بازی و مشارکت دنبال می‌شود. برای انتخاب یک برنامه، ابتدا موضوع و شرایط حضور را ببینید و پیش از پرداخت یا ثبت‌نام، وضعیت اجرا و امکان همراهی دریافت‌کننده را بررسی کنید؛ این یادداشت به معنی وجود کارت هدیه یا بسته آماده فروش نیست. سازمان‌ها می‌توانند برای بررسی یک تجربه ویژه کارکنان، هدف و شرایط گروه خود را مطرح کنند. هدیه‌ای که امکان انتخاب و شناخت داشته باشد، فرصت بیشتری برای تجربه‌ای متناسب فراهم می‌کند.
یادداشت‌های مرتبط
برای ادامه این بحث، یادداشت‌های کشف علاقه و هویت حرفه‌ای؛ تجربه چگونه به انتخاب کمک می‌کند؟ و فیلم‌های سفر و ماجراجویی؛ فرصتی برای گفت‌وگو و یادگیری و کتاب‌های سفر و جست‌وجو؛ خواندن، پرسیدن و تجربه‌کردن را بخوانید؛ هرکدام از زاویه‌ای دیگر به رابطه تجربه، انتخاب و یادگیری می‌پردازند.